Nhật Bản không chỉ sử dụng lịch Tây, mà còn có một hệ thống tính năm riêng gọi là “gengō” hay niên hiệu Nhật Bản.
Ví dụ, năm 2024 được viết là “Reiwa 6” ở Nhật.
Ban đầu hệ thống này có thể gây bối rối cho người nước ngoài, nhưng nó là một phần quan trọng trong lịch sử, văn hóa và đời sống hằng ngày của Nhật Bản.
Niên hiệu Nhật Bản là gì?
Niên hiệu Nhật Bản, hay “gengō”, là hệ thống tính năm dựa trên triều đại của Thiên hoàng.
Niên hiệu hiện nay là “Reiwa”, bắt đầu từ năm 2019.
Ở Nhật, niên hiệu vẫn được sử dụng trong giấy tờ hành chính, biểu mẫu, bằng lái xe, giấy chứng nhận và cả trong hội thoại hằng ngày.
Nó không chỉ là con số, mà còn đại diện cho một thời kỳ.
Lịch sử ngắn gọn của niên hiệu Nhật Bản
Niên hiệu đầu tiên của Nhật Bản được cho là “Taika”, bắt đầu vào năm 645.
Kể từ đó, Nhật Bản đã sử dụng rất nhiều niên hiệu trong suốt lịch sử.
Trước đây, niên hiệu có thể thay đổi do các sự kiện lớn, thiên tai hoặc biến động chính trị.
Ngày nay, niên hiệu thay đổi khi một Thiên hoàng mới lên ngôi.
Các niên hiệu chính của Nhật Bản hiện đại
- Meiji: 1868–1912
- Taisho: 1912–1926
- Showa: 1926–1989
- Heisei: 1989–2019
- Reiwa: 2019–nay
Cách chuyển đổi niên hiệu Nhật Bản sang năm Tây lịch
Với các niên hiệu hiện đại, bạn có thể chuyển đổi sang năm Tây lịch bằng công thức đơn giản.
- Năm Showa + 1925 = năm Tây lịch
- Năm Heisei + 1988 = năm Tây lịch
- Năm Reiwa + 2018 = năm Tây lịch
Ví dụ, Showa 50 là năm 1975, Heisei 10 là năm 1998 và Reiwa 6 là năm 2024.
Vì sao người Nhật cảm thấy gần gũi với niên hiệu?
Đối với nhiều người Nhật, niên hiệu không chỉ là một hệ thống lịch.
Những từ như Showa, Heisei và Reiwa gợi lên ký ức, cảm xúc và hình ảnh của từng thời kỳ trong xã hội Nhật Bản.
Showa có thể gợi nhớ đến thời kỳ phục hồi sau chiến tranh, tăng trưởng kinh tế nhanh và cuộc sống hoài cổ.
Heisei có thể gợi đến thời kỳ sau bong bóng kinh tế, sự phát triển của internet và nhiều thay đổi xã hội.
Reiwa đại diện cho thời đại hiện tại và một chương mới của Nhật Bản.
Ngày sinh và niên hiệu Nhật Bản
Nhiều người Nhật nhớ năm sinh của mình bằng niên hiệu hơn là bằng năm Tây lịch.
Những cách nói như “sinh thời Showa”, “sinh thời Heisei” hay “sinh thời Reiwa” được sử dụng khá phổ biến.
Vì vậy, niên hiệu cũng gắn liền với bản sắc cá nhân và cảm giác thuộc về một thế hệ.
Vì sao hệ thống này có thể gây khó hiểu cho người nước ngoài?
Với người nước ngoài, việc một quốc gia sử dụng hai hệ thống năm khác nhau có thể khá phức tạp.
Một số giấy tờ dùng năm Tây lịch, trong khi những giấy tờ khác lại dùng niên hiệu Nhật Bản.
Tuy nhiên, khi hiểu ý nghĩa của niên hiệu, bạn sẽ có thêm một chìa khóa để hiểu lịch sử và văn hóa Nhật Bản.
Kết luận
Niên hiệu Nhật Bản không chỉ là một cách viết năm khác.
Nó gắn bó sâu sắc với lịch sử, xã hội và cảm nhận của người Nhật về thời đại.
Hiểu về gengō sẽ giúp bạn đọc giấy tờ, trò chuyện và hiểu rõ hơn cách người Nhật nhìn nhận các thời kỳ và thế hệ khác nhau.