Nếu bạn đến Nhật Bản vào mùa hè, có lẽ bạn sẽ nghe thấy tiếng “ting… ting…” trong trẻo vang lên theo làn gió.
Đó chính là âm thanh của furin (風鈴) – chuông gió Nhật Bản, một trong những biểu tượng quen thuộc nhất của mùa hè.
Đối với nhiều du khách, furin chỉ đơn giản là một món đồ trang trí xinh đẹp. Nhưng với người Nhật, nó mang một ý nghĩa sâu sắc hơn rất nhiều.
Cảm nhận sự mát mẻ bằng âm thanh.
Đó là một nét văn hóa độc đáo chỉ có ở Nhật Bản.
Lịch sử của chuông gió Nhật Bản
Nguồn gốc của furin được cho là bắt đầu từ Trung Quốc cách đây khoảng 2.000 năm.
Ngày xưa, những chiếc chuông đồng gọi là Futaku được treo dưới mái chùa và các công trình quan trọng.
Người ta tin rằng âm thanh của chiếc chuông có thể:
- Xua đuổi tà ma
- Mang lại may mắn
- Bảo vệ con người khỏi điều không may
Đến thời kỳ Nara (710–794), phong tục này được truyền sang Nhật Bản.
Ban đầu, chuông gió chỉ xuất hiện tại các ngôi chùa và nhà của tầng lớp quý tộc. Đến thời Edo (1603–1868), chuông gió bằng thủy tinh trở nên phổ biến và dần trở thành biểu tượng của mùa hè Nhật Bản.
Tại sao người Nhật cảm thấy mát hơn khi nghe tiếng chuông gió?
Thực tế, chuông gió không hề làm giảm nhiệt độ.
Vậy tại sao chỉ cần nghe âm thanh ấy, nhiều người Nhật lại cảm thấy dễ chịu hơn?
Câu trả lời nằm ở tâm lý con người.
Khi chuông gió vang lên, điều đó có nghĩa là đang có một làn gió nhẹ thổi qua.
Bộ não sẽ tự nhiên liên tưởng đến cảm giác mát mẻ, khiến chúng ta cảm thấy bớt nóng dù nhiệt độ thực tế không thay đổi.
Trước khi điều hòa không khí trở nên phổ biến, người Nhật đã nghĩ ra nhiều cách để chống nóng bằng thiên nhiên như:
- Tưới nước trước sân (Uchimizu)
- Rèm tre (Sudare)
- Quạt tròn (Uchiwa)
- Quạt giấy gấp (Sensu)
- Chuông gió (Furin)
Trong số đó, furin là cách đặc biệt nhất, bởi nó không làm mát cơ thể mà làm dịu tâm hồn.
Nghệ thuật thủ công phía sau mỗi chiếc chuông gió
Ngày nay, nhiều chiếc furin vẫn được các nghệ nhân Nhật Bản làm hoàn toàn bằng tay.
Họ điều chỉnh cẩn thận chất liệu, độ dày, kích thước và cả trọng lượng của tờ giấy treo phía dưới để tạo nên âm thanh riêng biệt.
Vì vậy, không có hai chiếc chuông gió nào phát ra âm thanh hoàn toàn giống nhau.
Furin không chỉ là vật dụng mùa hè mà còn là một tác phẩm thủ công truyền thống của Nhật Bản.
Chuông gió Edo
Một trong những loại chuông gió nổi tiếng nhất là Edo Furin, được sản xuất tại khu vực Tokyo.
Mỗi chiếc chuông đều được nghệ nhân thổi thủy tinh bằng tay và vẽ họa tiết từ bên trong – một kỹ thuật đòi hỏi tay nghề rất cao.
Đặc điểm của Edo Furin gồm:
- Được làm hoàn toàn thủ công
- Họa tiết được vẽ từ mặt trong của thủy tinh
- Âm thanh nhẹ nhàng, trong trẻo
- Mỗi chiếc có âm thanh riêng
Các họa tiết phổ biến gồm cá vàng, hoa bìm bìm, pháo hoa và dưa hấu – những hình ảnh đặc trưng của mùa hè Nhật Bản.
Chuông gió bằng sắt Nambu
Một loại chuông gió nổi tiếng khác được làm từ sắt Nambu, nghề thủ công truyền thống của tỉnh Iwate.
Khác với chuông thủy tinh, chuông sắt tạo ra âm thanh ngân dài, vang và rất thanh khiết.
Âm thanh trầm ấm nhưng thư thái này được nhiều du khách quốc tế yêu thích và thường mua về làm quà lưu niệm.
Lễ hội chuông gió ở Nhật Bản
Vào mùa hè, nhiều đền chùa trên khắp Nhật Bản tổ chức các lễ hội chuông gió.
Một số lễ hội nổi tiếng gồm:
- Chợ Chuông Gió Kawasaki Daishi (Kanagawa)
- Lễ hội Chuông Gió Ofusa Kannon (Nara)
- Lễ hội Chuông Gió Shojuin (Kyoto)
Hàng nghìn chiếc chuông gió cùng đung đưa trong gió, tạo nên một bản hòa âm tuyệt đẹp – khung cảnh chỉ có thể cảm nhận vào mùa hè Nhật Bản.
Các nước khác có chuông gió không?
Nhiều quốc gia trên thế giới cũng có chuông gió hoặc wind chime.
Tuy nhiên, việc treo chuông gió với mục đích cảm nhận sự mát mẻ của mùa hè lại là nét văn hóa rất đặc trưng của Nhật Bản.
Ở phương Tây, mùa hè thường gợi nhớ đến tiếng chim hót hoặc tiếng xe bán kem.
Còn ở Nhật Bản, âm thanh của
- Ve sầu
- Chuông gió
chính là dấu hiệu báo rằng mùa hè đã đến.
Việc tận hưởng những âm thanh của thiên nhiên cũng phản ánh lối sống hài hòa với tự nhiên của người Nhật.
Kết luận
Chuông gió không thể làm nhiệt độ giảm xuống.
Nhưng âm thanh dịu dàng của nó có thể khiến con người cảm thấy bình yên và mát mẻ hơn.
Thay vì cố gắng chinh phục thiên nhiên, người Nhật đã học cách sống hòa hợp với thiên nhiên.
Một chiếc chuông gió nhỏ bé đã thể hiện triết lý ấy – cảm nhận vẻ đẹp của bốn mùa bằng cả năm giác quan.
Nếu có dịp đến Nhật Bản vào mùa hè, hãy thử dừng lại và lắng nghe tiếng chuông gió.
Có lẽ bạn sẽ hiểu thêm một điều thú vị về văn hóa Nhật Bản mà không cần bất kỳ lời giải thích nào.