Ở Nhật Bản, người ta thường nói “Itadakimasu” trước khi ăn và “Gochisousama deshita” sau khi ăn xong.
Đây là thói quen mà nhiều người Nhật được dạy từ nhỏ và đã trở thành một phần rất quan trọng trong văn hóa ẩm thực Nhật Bản.
Tuy nhiên, không phải ai cũng có dịp suy nghĩ sâu về ý nghĩa thật sự của những câu nói này.
Ý nghĩa của “Itadakimasu”
“Itadakimasu” không chỉ đơn giản là tín hiệu cho biết “tôi bắt đầu ăn đây”
mà còn là một cách thể hiện nhiều tầng ý nghĩa của lòng biết ơn.
- Biết ơn động vật và thực vật đã trở thành thực phẩm
- Biết ơn người đã nấu ăn
- Biết ơn những người trồng, vận chuyển và bán nguyên liệu
- Biết ơn hoàn cảnh cho phép mình có thể dùng bữa
Từ “itadaku” vốn là một dạng khiêm nhường trong tiếng Nhật, dùng khi nhận một thứ gì đó từ người bề trên.
Vì vậy, nó cũng thể hiện thái độ trân trọng và kính trọng đối với món ăn.
Ý nghĩa của “Gochisousama”
“Gochisousama” là câu nói dùng để bày tỏ lòng cảm ơn sau khi ăn xong.
Từ “chisou” ban đầu mang nghĩa là “chạy ngược chạy xuôi”.
Ngày xưa, để chuẩn bị một bữa ăn, người ta phải vất vả đi nhiều nơi để tìm nguyên liệu,
vì thế từ này dần mang ý nghĩa về công sức bỏ ra để chuẩn bị đồ ăn.
Do đó, “Gochisousama deshita” chứa đựng sự cảm ơn đối với người chuẩn bị bữa ăn và tất cả những ai liên quan đến bữa ăn ấy.
Bối cảnh lịch sử và ảnh hưởng tôn giáo
Thói quen nói những câu này trước và sau bữa ăn ở Nhật có liên hệ nhất định với cả Phật giáo và Thần đạo.
Trong Phật giáo, ý niệm “nhận lấy sự sống” được coi trọng, vì việc ăn đồng nghĩa với việc tiếp nhận sự sống khác để nuôi sống bản thân.
Trong Thần đạo, lòng biết ơn với thiên nhiên và thực phẩm cũng rất được đề cao.
Động tác chắp tay trước hoặc sau bữa ăn thường được cho là chịu ảnh hưởng từ những nền tảng tinh thần đó, và dần trở thành một phần tự nhiên trong đời sống hằng ngày của người Nhật.
Cách dùng ngoài bữa ăn
“Itadakimasu” cũng có thể được dùng khi nhận quà hoặc nhận đồ ăn từ người khác,
với ý nghĩa “tôi xin nhận với lòng biết ơn”.
Còn “Gochisousama” có thể được dùng khi được ai đó mời ăn hoặc tặng đồ ăn,
để bày tỏ sự cảm ơn về sự tiếp đãi hoặc món ăn ngon.
Người nước ngoài nhìn thói quen này như thế nào?
Việc luôn nói một câu trước và sau bữa ăn, thậm chí còn chắp tay,
thường để lại ấn tượng mạnh đối với người nước ngoài.
Đôi khi điều đó còn khiến họ liên tưởng đến một nghi thức tôn giáo.
Nhưng trên thực tế, đây không phải là hành động chỉ giới hạn trong một tôn giáo cụ thể,
mà là một phong tục đã ăn sâu vào văn hóa Nhật Bản nói chung.
Kết luận
“Itadakimasu” và “Gochisousama” không chỉ là những câu nói trước và sau bữa ăn,
mà còn là cách người Nhật thể hiện lòng biết ơn, sự tôn trọng và sự trân quý đối với sự sống.
Qua những lời nói rất quen thuộc trong đời sống hằng ngày, chúng ta có thể thấy rõ những giá trị văn hóa và cách suy nghĩ đặc trưng của người Nhật.